سوره ی مبارکه ی آل عمران ؛  آیه ی شریفه 142 :
أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِينَ جَاهَدُوا مِنْكُمْ وَيَعْلَمَ الصَّابِرِينَ

فارسی

آيا چنين پنداشتيد كه شما (تنها با ادعاي ايمان) وارد بهشت خواهيد شد در حالي كه هنوز خداوند مجاهدان از شما و صابران را مشخص نساخته است؟ !

ترکی

آیا بوجور حساب ائلیب سوز کی جنّته گئیره جئک سوز ؟ و هَلَه آلله اُ کس لر کی سوزلاردان ( الله یولیندا ) جهاد ائلیلّر مُشخّص ( و معلوم ) ائله میئیب و ( بونا گؤره کی ) صابر لری ( هَلَه تانیا و ) مؤشخّص ائله میئه.

سوره ی مبارکه ی آل عمران ؛  آیه ی شریفه 143 :
وَلَقَدْ كُنْتُمْ تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَلْقَوْهُ فَقَدْ رَأَيْتُمُوهُ وَأَنْتُمْ تَنْظُرُونَ

فارسی

شما همانید که آرزوی کشته شدن (در راه دین) می‌کردید، پیش از آنکه با آن روبرو شوید، پس چگونه امروز که به آن مأمور شدید از مرگ نگران می‌شوید؟ !

ترکی

و حتماً سوز ( آلله یولیندا) عؤلیمی ( تَمنّا و ) آرزی ائلیردوز اُنّان قاباخ کی ( عؤلیمی) گؤره سوز ( مُلاقات ائلیه سوز و ایندی ) پس قطعاً ( عؤلیمی ) گؤزلروزون قاباقیندا گؤردوز و سوزلار ( فقط) باخیردوز ( عؤلیمنن قورخوردوز) ؟

سوره ی مبارکه ی آل عمران ؛  آیه ی شریفه 144 :
وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلَى عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئًا وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ

فارسی

و محمّد جز فرستاده ای از سوی خدا که پیش از او هم فرستادگانی [آمده و] گذشته اند، نیست. پس آیا اگر او بمیرد یا کشته شود، [ایمان و عمل صالح را ترک می کنید و] به روش گذشتگان و نیاکان خود برمی گردید؟! و هر کس به روش گذشتگان خود برگردد، هیچ زیانی به خدا نمی رساند؛ و یقیناً خدا سپاس گزاران را پاداش می دهد .

ترکی

و محمّد ]صل الله علیه و آله و سلم [ فقط بیر رسول دی قطعاً اُنّان قاباخدان دا رسول لار گلمیش دی لر ( آلله طرفینن یولّان میشدی لار) پس اَیَم او عوله یا اُنی عولدیره لر سوزلار دوباره دالوزا ( جاهلیّته ) قعیده جئک سوز و هر کس دوباره دالیسینا قعیده پس آللاها بیر شئ جاندا ضَرَل یئتیرمئز و تئزدیئینن آللاه شوکر ائلین لری جزا ( و مؤزد و پاداش ) وئرئه جئک.

سوره ی مبارکه ی آل عمران ؛  آیه ی شریفه 145 :
وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ أَنْ تَمُوتَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ كِتَابًا مُؤَجَّلًا وَمَنْ يُرِدْ ثَوَابَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَنْ يُرِدْ ثَوَابَ الْآخِرَةِ نُؤْتِهِ مِنْهَا وَسَنَجْزِي الشَّاكِرِينَ

فارسی

و هيچكس جز به فرمان خدا نمي‏ميرد، سرنوشتي است تعيين شده (بنابراين مرگ پيامبر با ديگران يك سنت الهي است) هر كس پاداش دنيا را بخواهد (و در زندگي خود در اين راه گام بردارد) چيزي از آن به او خواهيم داد و هر كس پاداش آخرت بخواهد از آن به او مي‏دهيم، و به زودي شاكران را پاداش خواهيم داد .

ترکی

هچ کس ائلیه مئز عوله مگر ( إلّا ) آللاهین إذنینَن ( و إجازه سینن ) کی اُدا یازیلی أجل دی ( هر کس ئوز وقتین ده و ئوز أجلینین زامانین دا عوله جئک) و هر کس دُنیانین ثوابین (و مؤزدین ) ایسته سه اُنّآن اُنا وئره جئیک و هر کس آخرتین ثوابین ایسته سه اُنّآن اُنا وئره جئیک و تئزدئینن شاکر ( انسان ) لاری جزا وئره جئیک.

توضیحات

أجل ( عولیم زامانی ) : اُ وقت دی کی هر إنسانا ( آللاه طرفینَّن ) یازیلیب دی ، اُ وخ و اُ زامان دا اُ شخصین عولیمی یئتیشه جئک  ( أجل مُسمّی )؛ آمّا إنسان لار ائلیه بیله لر یاخچی اعمالینان ( بو جمله دن : صله رحم ، صالح لی اعمال ، خیرلی ایشلرینَن و ... ) عمری لرین چوخ ائلیه لر و برعکس ائیم پیس ایشلر گعورسه لر ( بو قبیل ایشلردن : عاق والدین اُلماق ، قطع رحم ، ظولم و ... ) أجل لری یاخین لاشار و عُمری لری آزالار بونا أجل معلّق دیئللر. آلله قرآن کریم ده بویورب دی : « كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ » هر نفس ( و هر انسانی) عولیمی چئشه جئک.

سوره ی مبارکه ی آل عمران ؛  آیه ی شریفه 146 :
وَكَأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍّ قَاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌ فَمَا وَهَنُوا لِمَا أَصَابَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَا ضَعُفُوا وَمَا اسْتَكَانُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ

فارسی

چه بسيار پيامبراني كه مردان الهي فراواني به همراه آنها جنگ كردند، آنها هيچگاه در برابر آنچه در راه خدا به آنها مي‏رسيد سست نشدند، و ناتوان نگرديدند و تن به تسليم ندادند و خداوند استقامت كنندگان را دوست دارد .

ترکی

و نه چوخ نبی لرینَن کی جنگ ( مُقاتله و دعوا ) ائله دی لر اُلارین ( یانیندا و کمک لرینده ) إلاهی إنسانلار کی ( بو یولدا ) سوعؤمادیلار ( سُست اولما دیلار) اُ چئتین لیگ لری کی آللاه یولیندا اُلارا یئتیشدی و ضعیف اُلمادیلار و تسلیم اُلمادیلار و آللاه دا صبر ائلیئن لری ایستئیر ( سوعئیر) .

سوره ی مبارکه ی آل عمران ؛  آیه ی شریفه 147 :
مَا يَفْعَلُ اللَّهُ بِعَذَابِكُمْ إِنْ شَكَرْتُمْ وَآمَنْتُمْ وَكَانَ اللَّهُ شَاكِرًا عَلِيمًا

فارسی

خدا چه نيازي به مجازات شما دارد اگر شكرگزاري كنيد (و نعمتها را بجا مصرفنمائيد) و ايمان آوريد، خدا شكرگزار و آگاه است(اعمال و نيات آنها را مي‏داند و به آنچه نيك است پاداش نيك مي‏دهد).

ترکی

آللاه سوزون عذابوزنان ایشی یوخدی ائیم ( آللاهین نعمت لرین دوز ایشده دسوز و ) شؤکر ائلیه سوز و إیمان گتیره سوز و آلله دا ( تشکور ائلین و ) شاکر ( و چوخ ) بیلنده دی.

سوره ی مبارکه ی آل عمران ؛  آیه ی شریفه 148 :
لَا يُحِبُّ اللَّهُ الْجَهْرَ بِالسُّوءِ مِنَ الْقَوْلِ إِلَّا مَنْ ظُلِمَ وَكَانَ اللَّهُ سَمِيعًا عَلِيمًا

فارسی

خدا افشای بدی های دیگران را دوست ندارد، جز برای کسی که مورد ستم قرار گرفته است [که بر ستمدیده برای دفع ستم، افشای بدی های ستمکار جایز است]؛ و خدا شنوا و داناست .

ترکی

آللاه سؤعمیر ( ایسته میر بیر کسئین ) پیسدئی آچیق دئیله ( آشکار ائلیه ) مئگر اُ کسه کی ظولم اولوب دی و آللاه دا ( چوخ ) ائشیدن و عالم ( و بیلنده دی ) .

سوره ی مبارکه ی آل عمران ؛  آیه ی شریفه 149 :
إِنْ تُبْدُوا خَيْرًا أَوْ تُخْفُوهُ أَوْ تَعْفُوا عَنْ سُوءٍ فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ عَفُوًّا قَدِيرًا

فارسی

(اما) اگر نيكيها را آشكار يا مخفي سازيد و يا از بديها گذشت نمائيد (مجاز خواهيد بود) خداوند بخشنده و توانا است (و با اينكه قادر بر انتقام است . عفو و گذشت مي‏كند)

ترکی

ائیم خیری ( ایشلری ) آشکار ( گعوریلی) یا گئیزدین گعوره سوز و پیس دیگی عفو ائلیه سوز ( و باغیشدیا سوز ) پس دوزدن دی کی آلله (هم ) باغیشدیان و ( هم مؤجازات ائله مئگه ) قادیر دی.

سوره ی مبارکه ی آل عمران ؛  آیه ی شریفه 150 :
بَلِ اللَّهُ مَوْلَاكُمْ وَهُوَ خَيْرُ النَّاصِرِينَ

فارسی

[آنان نه سرپرست شما و نه شایسته اطاعت هستند] بلکه خدا یار و سرپرست شماست؛ و او بهترین یاری دهندگان است .

ترکی

بلکه الله سوزون مولا ( و سرپرستی ئزدو) و اُ ( آلله ) نُصرت ( و کؤمئک ) ائلین لرین یاخچی سی دی.

سوره ی مبارکه ی آل عمران ؛  آیه ی شریفه 151 :
سَنُلْقِي فِي قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ بِمَا أَشْرَكُوا بِاللَّهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطَانًا وَمَأْوَاهُمُ النَّارُ وَبِئْسَ مَثْوَى الظَّالِمِينَ

فارسی

به زودی در دل های کافران ترس می اندازیم؛ زیرا چیزی را که خدا بر [حقّانیّت] آن دلیلی نازل نکرده، شریک خدا قرار داده اند، و جایگاهشان آتش است؛ و بد است جایگاه ستمکاران .

ترکی

تئزدینَن اُ کس لر کی کافر اُلوب لار ئورک لرینه قؤرخی سالاجئیق بونا گؤره کی اُلار آللاها شرئیک قائل اُلوب لار  بو حالینده کی اُنا بیر دلیل ( علت و سُلطان آللاه ) نازئل ائله مئیب دی و اُلارین یئرلری ( جَهنَّم ) اُتی دی و چوخ چئتین یئر دی ظالمرین یئرلری.

توضیحات

شِرک : بودی کی انسان آللاهینا بیر کسی یا بیر شئی ( نعوذ بالله ، آللاه پناه آپاریریخ بی ایش دن )  شریک بیله ، بو حالینن کی تمام عالم هستی « ما سِوا الله ، آللاهدان سوؤای ، به غیر از آلله ) هر نه واردی آللاهین مخلوقی دی یعنی آلله تعالی اونی یارادیب ، خلق ائلیب و وجوده گئتیرب دی کی آللاهین مخلوقاتی چوخ دی هامی یئر ، گؤیلر ، گوزه گوریکن و گورئیک مین هامی سی آللاهین مخلوقی دی لار ، ائیم بیر کس بو مخلوقات لار دان بیرین آللاها شریک بیله مثلاً گونی عبادت ائلیه ، آیی و عولدوز لاری انسانین سرنوشتین ده اثر قویان بیله و یا بیر آیری انسانی ( طاغوتی انسانی اطاعت ائلیه و در واقع اونی ) عبادت ائلیئیب  یا حتی ائیم ئوز نفسین آللاهین فرمایشاتین قاباغیندا اطاعت ائلیه در واقع بیر نوع شرک خفیه گرفتار اُلوب دی ایم نماز قیلماغی دا مردوما گؤره قیلا و ریا ائلیه بوندا دا بیر نوع شرک گئیزدین واردی.
بونا گؤره بو ایش لر بیر نوع ظولم دی آللاها ، قرآن کریم ده سوره مبارکه لقمان آیه اُن ئوچ ( 13 ) بویورب دی کی « ..... إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ » « ... قطعاً شرک بیر بئویک و عظیم لی ظلم دی ( کی آللها اُلونور ، اُونون مخلوقین ئوزینه تای و شریک بیله سن و همتای قائل اولاسان بو بیر بئویک ظولم دی ) آللاه سنه پناه ، أشهدُ ان لا اله الّا الله وحده لا شریک له.

سوره ی مبارکه ی آل عمران ؛  آیه ی شریفه 152 :
وَلَقَدْ صَدَقَكُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ حَتَّى إِذَا فَشِلْتُمْ وَتَنَازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَعَصَيْتُمْ مِنْ بَعْدِ مَا أَرَاكُمْ مَا تُحِبُّونَ مِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الدُّنْيَا وَمِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الْآخِرَةَ ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيَبْتَلِيَكُمْ وَلَقَدْ عَفَا عَنْكُمْ وَاللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ

فارسی

خداوند وعده خود را به شما (درباره پيروزي بر دشمن در احد) راست گفت، در آن هنگام (در آغاز جنگ احد) دشمنان را به فرمان او به قتل مي‏رسانديد (و اين پيروزي ادامه داشت) تا اينكه سست شديد و (بر سر رها كردن سنگرها) و در كار خود به نزاع پرداختيد، و بعد از آن كه آنچه را دوست مي‏داشتيد (از غلبه بر دشمن) به شما نشان داد نافرماني كرديد، بعضي از شما خواهان دنيا بودند و بعضي خواهان آخرت، سپس خداوند شما را از آنان منصرف ساخت؛ (و پيروزي شما به شكست انجاميد) تا شما را آزمايش ‍ كند و او شما را بخشيد و خداوند نسبت به مؤمنان فضل و بخشش دارد .

ترکی

و قطعاً آللهین وعده سی سوزوچون دوزی دی اُ وخ ( اُحُد دعواسیندا دوشمن لری) آللهین إذنی ( و اجازه و کؤمکینن)  ریشه کن ائلیردوز ( عولدیرر دوز ) تا او وخته کیم کی شُل ( و سُست ) اُلدوز ( رَسولین ) أمرین باره سینده بیر بیروزنان تنازع ( و اختلاف ) ائله دوز و اُنّان سُرا کی اُ شئ لری کی ایستیردوز ( غنیمت جنگی نی ) گؤردوز و نافرمانی ائله دوز ( اُ سنگری اُحد دعواسیندا بوشدا دوز و تَرک ائله دوز ) ؛ سوزلاردان بیر تعداد دونیانی ایستیردوز و سوزدان بیر عده ده آخرتی ایستیردوز اُنّان سُرا سوزی اُلاردان مُنصرف ائله دی ( پیروزلیقوز سیندی ) تا سوزی امتحان ائلیه و حتماً ( الله ) سوزدان گُذشت ( و عفو ) ائله دی و آللاه مؤمن لره چوخ فضلی ( و بخششی ) واردی.

سوره ی مبارکه ی آل عمران ؛  آیه ی شریفه 153 :
إِذْ تُصْعِدُونَ وَلَا تَلْوُونَ عَلَى أَحَدٍ وَالرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ فِي أُخْرَاكُمْ فَأَثَابَكُمْ غَمًّا بِغَمٍّ لِكَيْلَا تَحْزَنُوا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا مَا أَصَابَكُمْ وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ

فارسی

[ياد كنيد] هنگامى را كه در حال گريز [از كوه] بالا مى ‏رفتيد و به هيچ كس توجه نمیکرديد و پيامبر شما را از پشت‏ سرتان فرا مى‏ خواند پس [خداوند] به سزاى [اين بى‏ انضباطى] غمى بر غمتان [افزود] تا سرانجام بر آنچه از كف داده‏ ايد و براى آنچه به شما رسيده است اندوهگين نشويد و خداوند از آنچه مى ‏كنيد آگاه است

ترکی

اُ وخ کی ( داغدان) یوخاری قاچیردوز و هئچ کسه ده باخ میردوز و « رسول» ]صل الله علیه و آله و سلم [ ( سوزی دالوزدان چاغیرئیردی ؛ پس سوزلارآ غَم لر بیربیرن دالینان چاتدی ( یئتیش دی) بونا خاطئر کی ناراحت اُلمیا سوز اُنا کی اَلوزدان وئریب سوز ( پیروزلیقی و غنائمی ) و نه ده اُنی کی سوزلارا یئتیش دی ( مصیبت لر ، شکست لره محزون اُلیمون) و الله اُلاری کی گعورئیرسوز بیلیر ( و خبری واردی ، چوخ خبردار دی).

سوره ی مبارکه ی آل عمران ؛  آیه ی شریفه 154 :
ثُمَّ أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً نُعَاسًا يَغْشَى طَائِفَةً مِنْكُمْ وَطَائِفَةٌ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ يَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجَاهِلِيَّةِ يَقُولُونَ هَلْ لَنَا مِنَ الْأَمْرِ مِنْ شَيْءٍ قُلْ إِنَّ الْأَمْرَ كُلَّهُ لِلَّهِ يُخْفُونَ فِي أَنْفُسِهِمْ مَا لَا يُبْدُونَ لَكَ يَقُولُونَ لَوْ كَانَ لَنَا مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ مَا قُتِلْنَا هَاهُنَا قُلْ لَوْ كُنْتُمْ فِي بُيُوتِكُمْ لَبَرَزَ الَّذِينَ كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقَتْلُ إِلَى مَضَاجِعِهِمْ وَلِيَبْتَلِيَ اللَّهُ مَا فِي صُدُورِكُمْ وَلِيُمَحِّصَ مَا فِي قُلُوبِكُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ

فارسی

سپس [خداوند] بعد از آن اندوه آرامشى [به صورت] خواب سبكى بر شما فرو فرستاد كه گروهى از شما را فرا گرفت و گروهى [تنها] در فكر جان خود بودند و در باره خدا گمانهاى ناروا همچون گمانهاى [دوران] جاهليت مى ‏بردند مى گفتند آيا ما را در اين كار اختيارى هست بگو سررشته كارها [شكست‏ يا پيروزى] يكسر به دست ‏خداست آنان چيزى را در دلهايشان پوشيده مى‏ داشتند كه براى تو آشكار نمیکردند مى گفتند اگر ما را در اين كار اختيارى بود [و وعده پيامبر واقعيت داشت] در اينجا كشته نمى ‏شديم بگو اگر شما در خانه ‏هاى خود هم بوديد كسانى كه كشته شدن بر آنان نوشته شده قطعا [با پاى خود] به سوى قتلگاههاى خويش مى ‏رفتند و [اينها ] براى اين است كه خداوند آنچه را در دلهاى شماست [در عمل] بيازمايد و آنچه را در قلبهاى شماست پاك گرداند و خدا به راز سينه‏ ها آگاه است

ترکی

اُنّان سُورا ( آلله) سوزا کی غمّ ( اُحد دا شکست و مُصیبت لر یئتیش دی) أمنیت ( و ) یوخی حالتین ده سوزا نازل ائله دی کی بیر طائفه و ( بیر تعداد) سوزلاری توتدی و بیر تعداد دا فقط فئکرلری و ( همّ و غم لری ) جانلاری دی آللاها ناحق دن ظنّی لری واریدی ، جاهلیّت ظنی ( و فکری) دئیر دی لر آیا بیزه بو أمریدن بیر شئی ( اختیار ) واردی ؟ ( ای پیامبر اُلارا) ده: هامّی أمری لر قطعاً آللاهین ( أمری ) دی ؛ ئوزلرینده گئیزده دیردی لر و سَنه بیلین دیر میردی لر ، دئیر دی لر اَیئم بیزه بیر شئی جاندا بو أمریدن ( إختیار) اُولسئی دی بیزلر بوردا عولمئزدیق؛ ده: اَیئم عوی لروز دا دا اُولسئی دوز اُ کس لره کی عولیم یازئیل سئی دی حتماً اُلار ئوز مضجع ( و عولمیلیقنا ) گئده جئک دی لر .  و ( بو لار اون ئچون دی کی ) حتماً الله اُلاری کی ئورئک لروزدا دی امتحان ائلیه و حتماً اُلاری کی قلب لروزدا دی پاک ائلیه و آلله صُدورین ( سینه لرین ائچینه و ) ذاتینه چوخ عالئم ( و آگاه دی).