سوره ی مبارکه ی بقره ؛  آیه ی شریفه 170 :
وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا مَا أَنْزَلَ اللَّهُ قَالُوا بَلْ نَتَّبِعُ مَا أَلْفَيْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا أَوَلَوْ كَانَ آبَاؤُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ شَيْئًا وَلَا يَهْتَدُونَ

فارسی

و هنگامي كه به آنها گفته شود از آنچه خدا نازل كرده است پيروي كنيد، مي‏گويند: بلكه ما از آنچه پدران خود را بر آن يافتيم پيروي مي‏نمائيم، آيا نه اين است كه پدران آنها چيزي نمي‏فهميدند و هدايت نيافتند؟!

ترکی

و اُوَخ کی اُلاریچون دئیل ئه : اُنّـآن کی « الله » نازل ائلیب دی تبعیت ائلیون ، دیئل لر : بلکه بیز فقط اُنّـآن کی آباء لاری میز دان تاپ میش ئیق تبعیت ائلیئرئیق، بئعیه اَیئم اُلارین آباء لاری بیر شی ئه تعقّل ائله میه لر و هدایت تاپ میا لار ( گئنه اُلار دان اطاعت ائلل لر) ؟!

سوره ی مبارکه ی بقره ؛  آیه ی شریفه 171 :
وَمَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا كَمَثَلِ الَّذِي يَنْعِقُ بِمَا لَا يَسْمَعُ إِلَّا دُعَاءً وَنِدَاءً صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَعْقِلُونَ

فارسی

و مثل کافران (در شنیدن سخن انبیاء و درک نکردن معنای آن) چون حیوانی است که آوازش کنند و او از آن آواز (معنایی درک نکرده و) جز صدایی نشنود، کفّار هم (از شنیدن و دیدن حق) کر و گنگ و کورند، زیرا تعقل نمی‌کنند.

ترکی

و اُ کس لر کی کافر اُلوب لار مَثَل لرئی اُ ( حیوان ئین ) مَثَل ئی تکین دی کی سئس و ندا دان سوؤآیی ائشید میل لر؛ کر ، لال ، کور دی لار اُندا اُلار تعقّل ائله میل لر.

سوره ی مبارکه ی بقره ؛  آیه ی شریفه 172 :
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَاشْكُرُوا لِلَّهِ إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ

فارسی

ای اهل ایمان، روزی حلال و پاکیزه‌ای که ما نصیب شما کرده‌ایم بخورید و شکر خدا به جای آرید اگر شما خالص خدا را می‌پرستید.

ترکی

آی ای اُ کس لر ایمان گئتیریب سوز! طیّب لر دَن کی بیز سوزا روزی ائله میش ئیق یئعیون و الله ئا شکر ائلیون اَیئم سوز فقط اُنی عبادت ائلیر سوز.

سوره ی مبارکه ی بقره ؛  آیه ی شریفه 173 :
إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

فارسی

خداوند تنها (گوشت) مردار و خون و گوشت خوك، و آنچه نام غير خدا به هنگام ذبح بر آن گفته شود، حرام كرده است (ولي) آن كس كه مجبور شود (در موقع ضرورت براي حفظ جان خود از آن بخورد ) در صورتي كه ستمگر و متجاوز نباشد گناهي بر او نيست، خداوند بخشنده و مهربان است.

ترکی

دوزدندی اُنی کی ( الله ) سوزا حرام ائلیب دی ( بولار دی ) : عئولی نین اَت ئی و قان و دئوعوز ئین اَت ئی و اُنی کی الله ئین آد ئین نان سئوآی ئا ذبح اُلیب دی ، اُندا هر کیم اضطرار دا کی ( الله بو احکام ئین نَن ) طغیان و تجاوز ائله مئگ دَن  اُلما سا اُندا اُنا گناهی یئوخدی ( کی یئعیه و عئولیم نَن نجات تاپ ئا ) ، دوزدندی کی الله چوخ باغیش دیان و رَحم ائلین دی.

سوره ی مبارکه ی بقره ؛  آیه ی شریفه 174 :
إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ الْكِتَابِ وَيَشْتَرُونَ بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ مَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ إِلَّا النَّارَ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

فارسی

قطعاً کسانی که آنچه را خدا از کتاب [تورات و انجیل به عنوان حلال و حرام] نازل کرده [به سود خود، از بی سوادان یهود و نصاری] پنهان می کنند، و در برابر این پنهان کاری بهای اندکی به دست می آورند، جز آتش به شکم های خود نمی ریزند. و خدا روز قیامت با آنان سخن نمی گوید، و [از گناهان و زشتی ها] پاکشان نمی کند، و برای آنان عذابی دردناک است.

ترکی

دوزدندی اُ کس لر کی کتمان ائلیل لر اُنی کی الله کتاب ئی دئه نازل ائلیب دی و اُنّـآن آز ثمن ئی آلیل لار ، اُلار قارئین لارینا عئوت دان سوؤآیی یئعه میل لر! و الله قیامت گئونی اُلاری نان دانیش میا جاق و اُلاری تزکیه ائله میه جاق و اُلاریچون آغیر لی عذاب وار دی.

سوره ی مبارکه ی بقره ؛  آیه ی شریفه 175 :
أُولَئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الضَّلَالَةَ بِالْهُدَى وَالْعَذَابَ بِالْمَغْفِرَةِ فَمَا أَصْبَرَهُمْ عَلَى النَّارِ

فارسی

آنان همان كسانى هستند كه گمراهى را به [بهاى] هدايت و عذاب را به [ازاى] آمرزش خريدند پس به راستى چه اندازه بايد بر آتش شكيبا باشند

ترکی

اُلار همَن اُ کس لر دی لر کی ضلالت ئی هدایت ئی نَن آلدی لار و عذاب ئی مغفرت ئی نَن ( آل دی لار ) اُندا اُلار ئین عئوت ئا صبر ئی لری اُلمیا جاق.

سوره ی مبارکه ی بقره ؛  آیه ی شریفه 176 :
ذَلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ نَزَّلَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ وَإِنَّ الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِي الْكِتَابِ لَفِي شِقَاقٍ بَعِيدٍ

فارسی

اينها بخاطر آن است كه خداوند كتاب (آسماني) را به حق (و تؤ ام با نشانه‏ ها و دلائل روشن) نازل كرده، و آنها كه در آن اختلاف مي‏كنند (و با كتمان و تحريف اختلاف به وجود آورند) در شكاف (و پراكندگي) عميقي قرار دارند.

ترکی

بو اُنا گئوره دی کی الله بو کتابی حق ئی دَن نازل ائلیب دی و دوزدندی اُ کس لر کی بو کتاب ( الهی ) دئه اختلاف ائلیل لر حتمی دَن بیر اوزاغ لی شکاف ئی دئه دی لر.

سوره ی مبارکه ی بقره ؛  آیه ی شریفه 177 :
لَيْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالْكِتَابِ وَالنَّبِيِّينَ وَآتَى الْمَالَ عَلَى حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ وَالسَّائِلِينَ وَفِي الرِّقَابِ وَأَقَامَ الصَّلَاةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَالْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذَا عَاهَدُوا وَالصَّابِرِينَ فِي الْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ وَحِينَ الْبَأْسِ أُولَئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ

فارسی

نیکوکاری آن نیست که روی به جانب مشرق یا مغرب کنید (چه این چیز بی‌اثری است) لیکن نیکوکاری آن است که کسی به خدای عالم و روز قیامت و فرشتگان و کتاب آسمانی و پیغمبران ایمان آرد و دارایی خود را در راه دوستی خدا به خویشان و یتیمان و فقیران و در راه ماندگان و گدایان بدهد و در آزاد کردن بندگان صرف کند، و نماز به پا دارد و زکات مال (به مستحق) بدهد، و نیز نیکوکار آنانند که با هر که عهد بسته‌اند به موقع خود وفا کنند و در حال تنگدستی و سختی و هنگام کارزار صبور و شکیبا باشند. (کسانی که بدین اوصاف آراسته‌اند) آنها به حقیقت راستگویان و آنها به حقیقت پرهیزکارانند.

ترکی

برّ ( و یاخچی لیق ) بو دئیل کی عئوز ئوزی مشرق ئه و مغرب ئه چئوئیره سوز، ولاکن برّ بودی : هر کیم الله ئا و آخرت گئون ئینه و ملائکه لرئه و کتاب ئا و نبی لرئه ایمان گئتیره  و مال ئی الله ئین محبّت ئین دئه انفاق ائلیه : یاخین کسان لارینا و یتیم لرئه و مسکین لرئه و یول دا قالان لار ئا و سائل لرئه و برده لرئی آزاد ائله مئگه؛ و نماز ئی اقامه ائلیه و زکات ئی ادا ائلیه و اُوَخ کی عهد باغلیل لار ، عهدی لرئینه وفا ائلیه لر و چئتین و ضرر لی گئون لر دئه و جنگ ئی لر دئه صبر اهلی اُلا لار ، اُلار هَمَن اُ کس لر دی لر کی ( ایمان لار ئین تصدیق و ) دوز دیئن دی لر و اُلار هَمَن تقوا اهلی دی لر.

سوره ی مبارکه ی بقره ؛  آیه ی شریفه 178 :
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصَاصُ فِي الْقَتْلَى الْحُرُّ بِالْحُرِّ وَالْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَالْأُنْثَى بِالْأُنْثَى فَمَنْ عُفِيَ لَهُ مِنْ أَخِيهِ شَيْءٌ فَاتِّبَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ وَأَدَاءٌ إِلَيْهِ بِإِحْسَانٍ ذَلِكَ تَخْفِيفٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَرَحْمَةٌ فَمَنِ اعْتَدَى بَعْدَ ذَلِكَ فَلَهُ عَذَابٌ أَلِيمٌ

فارسی

اي افرادي كه ايمان آورده‏ ايد! حكم قصاص در مورد كشتگان بر شما نوشته شده است، آزاد در برابر آزاد، و برده در برابر برده و زن در برابر زن، پس اگر كسي از ناحيه برادر (ديني) خود مورد عفو قرار گيرد (و حكم قصاص او تبديل به خونبها گردد) بايد از راه پسنديده پيروي كند (و در طرز پرداخت ديه، حال پرداخت كننده را در نظر بگيرد) و قاتل نيز به نيكي ديه را به ولي مقتول بپردازد (و در آن مسامحه نكند اين تخفيف و رحمتي است از ناحيه پروردگار شما و كسي كه بعد از آن تجاوز كند عذاب دردناكي خواهد داشت.

ترکی

آی اُ کس لر کی ایمان گئتیریب سوز ! قتل ئی دئه قصاص ائله مک یازیلیب دی، حُرّ ئی، حُرّ ئی نان و عبدی، عبد ئی نَن و زنان ئی ، زنان ئی نان ( قصاص ائلیون ). اُندا هر کیم ئوز قارداش ئیا گئوره عفو ائلیه اُندا عُرف ئی نَن تبعیت ائلیه و ( قاتل ) دیه سئین یاخچی لیقی نان ادا ائلیه. بو بیر تخفیف و رحمت دی سوز ئون رَبّ ئوز دان ساری دی، و هر کیم تعدّی ائلیه اُنّـآن سئورا اُندا اُنیچون آغیر لی عذاب وار دی.

سوره ی مبارکه ی بقره ؛  آیه ی شریفه 179 :
وَلَكُمْ فِي الْقِصَاصِ حَيَاةٌ يَا أُولِي الْأَلْبَابِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

فارسی

و براي شما در قصاص حيات و زندگي است اي صاحبان خرد، تا شما تقوي پيشه كنيد.

ترکی

و سوز ئوچون قصاص دا حیات وار دی آی عقل صاحب لرئی ( بونی بیلون )! بلکه تقوا اهلی اُلا سوز.

سوره ی مبارکه ی بقره ؛  آیه ی شریفه 180 :
كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ إِنْ تَرَكَ خَيْرًا الْوَصِيَّةُ لِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ

فارسی

بر شما مقرّر و لازم شده چون یکی از شما را مرگ در رسد، اگر مالی از خود به جا گذاشته است، برای پدر و مادر و خویشان به طور شایسته و پسندیده وصیت کند. این حقّی است بر عهده پرهیزکاران.

ترکی

سوز ئوچون یازیلیب دی: اُوَخ کی سوزئون هر بیر ئوز ئون عئولیمی یئتیش سئه اَیئم بیر مال ئی عوزین نَن قالئیر ، والدین ئینه و یاخین کسان لار ئینا یاخچی لیقی نان وصیّت ائلیه ، بو تقوا اهل ئینه بیر حق ئی دی.

سوره ی مبارکه ی بقره ؛  آیه ی شریفه 181 :
فَمَنْ بَدَّلَهُ بَعْدَمَا سَمِعَهُ فَإِنَّمَا إِثْمُهُ عَلَى الَّذِينَ يُبَدِّلُونَهُ إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

فارسی

پس هرگاه کسی بعد از شنیدن وصیت، آن را تغییر دهد و (بر خلاف وصیت رفتار کند) گناه این کار بر آنهاست که عمل به خلاف وصیت کنند، و خدا (به گفتار و کردار خلق) شنوا و داناست.

ترکی

اُندا هر کیم اُنی ( وصیت ئی ) ائشیدن نَن سئورا تغییر وئره ، اُندا اُنین گناه ئی اُ کس لر ئیچون دی کی اُنی چئوئیریب لر دوز دَن دی کی الله ( چوخ دقیق ) ائشیدن و بیلن دی.

سوره ی مبارکه ی بقره ؛  آیه ی شریفه 182 :
فَمَنْ خَافَ مِنْ مُوصٍ جَنَفًا أَوْ إِثْمًا فَأَصْلَحَ بَيْنَهُمْ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

فارسی

كسي كه از انحراف وصيت كننده (و تمايل يك جانبه او به بعض ورثه) يا از گناه او به اينكه وصيت به كار خلافي كند) بترسد، و ميان آنها را اصلاح دهد گناهي بر او نيست (و مشمول قانون تبديل وصيت نمي‏باشد) خداوند آمرزنده و مهربان است.

ترکی

اُندا هر کیم وصیت ائلین نَن قئورخا کی انحراف ئی یا گناهی ( وصیت ئین دئه ) اُلا ، اُندا اُلارین آرا سین دا اصلاح ائلیه اُندا اُنا گناهی اُلماز ، دوز دن دی کی الله چوخ باغیش دیان و رحم ائلین دی.