سوره ی مبارکه ی بقره ؛  آیه ی شریفه 30 :
وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً قَالُوا أَتَجْعَلُ فِيهَا مَنْ يُفْسِدُ فِيهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاءَ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ قَالَ إِنِّي أَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ

فارسی

و چون پروردگار تو به فرشتگان گفت من در زمين جانشينى خواهم گماشت [فرشتگان] گفتند آيا در آن كسى را مى‏ گمارى كه در آن فساد انگيزد و خونها بريزد و حال آنكه ما با ستايش تو [تو را] تنزيه مى ‏كنيم و به تقديست مى ‏پردازيم فرمود من چيزى مى‏ دانم كه شما نمیدانید

ترکی

و اُ زامان کی سن ئون الله ئون ملائکه لره دِدی : من ایستیرم یئر ئوز ئین دئه ئوز ئیمه خلیفه ( عوض و جانشئین ) قورام. ( فرشته لر ) دِدی لر : بئعیه ایستئیر سَن اُردا دا بیر کسی قئویا سان کی فساد ائلیئه و قان لار تُؤکَه ؟ و بیز سن ئون حمد ئون تسبیح ئین یئرینه یئتیر رئیق! و سن ئی تقدیس ائله رئیق. ( الله ) بویور دی: دوزدندی کی من بیر شئی لر بیلیرم کی سوز بیل میر سوز.

سوره ی مبارکه ی بقره ؛  آیه ی شریفه 31 :
وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءَ كُلَّهَا ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلَائِكَةِ فَقَالَ أَنْبِئُونِي بِأَسْمَاءِ هَؤُلَاءِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

فارسی

سپس علم اسماء (علم اسرار آفرينش و نامگذاري موجودات) را همگي به آدم آموخت بعد آنها را به فرشتگان عرضه داشت و فرمود اگر راست مي‏گوئيد اسامي اينها را برشماريد!

ترکی

و (الله ) « آدم » ئه آد لارین هامّی سئین عئورگئد دی! اُنّـآن سئورا اُلاری ملائکه لرئه عرضه ائله دی، اُندا دئه دی : بولار ئین آد لارین من ئه بیان ائلیون اَیئم سوز دوز دیئن سوز!

توضیحات

بو آیه لر دئه الله تبارک و تعالی حضرت آدم علیه السلام - انسان لارین آتا سی نین - خلقت ئین بیان ائلیئیر و البته قرآن کریم دئه نئچه یئرده بو سرگذشت نئچه جهت دَن ، آیرئی دان و دوباره دن بیان اولون ئور.

سوره ی مبارکه ی بقره ؛  آیه ی شریفه 32 :
قَالُوا سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا إِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا إِنَّكَ أَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ

فارسی

گفتند: تو از هر عیب و نقصی منزّهی، ما را دانشی جز آنچه خودت به ما آموخته ای نیست، یقیناً تویی که بسیار دانا و حکیمی.

ترکی

(ملائکه لر) دِدی لر ( آی آلله هر عیب و نقص ئی دن ) سَن پاک و منزّه سن ، بیزیم ( بو آد لارا ) عِلم ئی میز یئوخدی إلّـآ اُنی کی سئن بیزئه عئورگئد ئیب سئن ! دوزدندی کی سئن ( و فقط ) سئن چوخ بیلن و حکیم سئن.

سوره ی مبارکه ی بقره ؛  آیه ی شریفه 33 :
قَالَ يَا آدَمُ أَنْبِئْهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ فَلَمَّا أَنْبَأَهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكُمْ إِنِّي أَعْلَمُ غَيْبَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَأَعْلَمُ مَا تُبْدُونَ وَمَا كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ

فارسی

فرمود اي آدم آنها را از (اسامي و اسرار) اين موجودات آگاه كن، هنگامي كه آنها را آگاه كرد خداوند فرمود: نگفتم من غيب آسمانها و زمين را ميدانم، و نيز ميدانم آنچه را شما آشكار مي‏كنيد يا پنهان مي‏داشتيد.

ترکی

(الله) بویور دی آی آدم بولار ئی آد لار ئی نان اُلارآ ( ملائکه لرئه ) خبر وئر ( آگاه ائله) اُنّـآن سئورا کی (آدم ) اُلارین آد لاری نان خبر وئر دی ، ( الله ملائکه لرئه ) بویور دی بئعیه من سوزا دئمه دیم؟! من گئوی لرین و یئر ئین غیب ئین بیلیرم و هر نئی کی سوز آیدین گئعوریر سوز و هر نئی کی کتمان ائلیر سوز ( و گئیز دئه دیر سوز ) بیلیرم.

سوره ی مبارکه ی بقره ؛  آیه ی شریفه 34 :
 وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ أَبَى وَاسْتَكْبَرَ وَكَانَ مِنَ الْكَافِرِينَ

فارسی

و [یاد کن] هنگامی که به فرشتگان گفتیم: به آدم سجده کنید، [پس] سجده کردند مگر ابلیس که سر پیچید و تکبّر ورزید و از کافران شد.

ترکی

و اُوَخ کی بیز ملائکه لرئه دئه دیق : « آدم » ئه سجده ائلیون! اُندا سجده ائله دی لر إلّـآ « ابلیس»، ابا ائله دی و تکبّر ائله دی و کافر لر دَن اُلدی.

سوره ی مبارکه ی بقره ؛  آیه ی شریفه 35 :
وَقُلْنَا يَا آدَمُ اسْكُنْ أَنْتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ وَكُلَا مِنْهَا رَغَدًا حَيْثُ شِئْتُمَا وَلَا تَقْرَبَا هَذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُونَا مِنَ الظَّالِمِينَ

فارسی

و گفتیم: ای آدم! تو و همسرت در این بهشت سکونت گیرید و از هر جای آنکه خواستید فراوان و گوارا بخورید، و به این درخت نزدیک نشوید که [اگر نزدیک شوید] از ستمکاران خواهید شد.

ترکی

و دئه دیق : آی آدم ! سئن و همسر ئون بو باغ دا ساکن اُلون ، و اُنّـآن هر نئی هر یئرین نَن کی ایستیر سوز یعیئون و ( فقط ) بو « آغاج » ئا یاخین اُلمیون! اُندا ظالم لر دَن اُلار سوز.

سوره ی مبارکه ی بقره ؛  آیه ی شریفه 36 :
فَأَزَلَّهُمَا الشَّيْطَانُ عَنْهَا فَأَخْرَجَهُمَا مِمَّا كَانَا فِيهِ وَقُلْنَا اهْبِطُوا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ وَلَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَمَتَاعٌ إِلَى حِينٍ

فارسی

پس شيطان موجب لغزش آنها شد، و آنانرا از آنچه در آن بودند (بهشت) خارج ساخت، و (در اين هنگام) به آنها گفتيم همگي (به زمين) فرود آئيد در حالي كه بعضي دشمن ديگري خواهيد بود، و براي شما تا مدت معيني در زمين قرارگاه و وسيله بهره برداري است.

ترکی

اُندا « شیطان » اُلاری اُنّـآن لغزش ئه چئک دی ، اُندا اُلاری اُنّـآن کی وار ئی دی لار اخراج ائلد دیر دی، و بیز دئه دئه دئیق : ( بو باغ دان چئوله چیخ ئون و یئره ) هبوط ائلیون سوز ئون بعضی لر ئوز ، بعضی لرئه دشمن دی و سوز ئوچون یئر دئه مَقر ( ساکن اُلماق و متاع و) بهره آپار ماق  وار دی تا بیر معین زمان ئا جاق.

توضیحات

قرآن کریم دئه بو باره دئه کی شیطان نئه سئوز لری نَن آدم و حوا نی تؤلا دی ( فریب وردی و آللاد دی) و باعث اُلدی که اُ جنّت دن خارج اُلدی لار آییری آیه لر دئه بیان ائلیب دی. و اُ آغاج ئی کی آلله اونّان نهی بویور مؤشدی نئه مئنه ئی دی؟  و آیا جنّـت دَن منظور همَن بهشت موعود دیر ؟ بوجور جواب وئریب لر کی اُ آغاج دان منظور عوزیم آقاجی و یا بوقدا دئیر ( انگور یا گندم ) ... و بودا کی اُ باغ بیر استثنائی باغی دیر کی حضرت آدم موقت دَن اُردا مستقر اُلدی لار و اُ بهشت موعود دئیل دی.

سوره ی مبارکه ی بقره ؛  آیه ی شریفه 37 :
فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِمَاتٍ فَتَابَ عَلَيْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ

فارسی

سپس آدم از پروردگار خود كلماتي دريافت داشت (و با آنها توبه كرد) و خداوند توبه او را پذيرفت، خداوند تواب و رحيم است.

ترکی

اُندا « آدم » رَب ئین نَن « کلماتی » آل دی ( و اُلاری نان توبه ائله دی ) و اُنا ساری قئعید دی، دوزدندی کی اُ ( الله ) چوخ توبه آلان و رَحم ائلین دی.

سوره ی مبارکه ی بقره ؛  آیه ی شریفه 38 :
قُلْنَا اهْبِطُوا مِنْهَا جَمِيعًا فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدًى فَمَنْ تَبِعَ هُدَايَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

فارسی

گفتیم: همگی از آن [مرتبه و مقام] فرود آیید؛ چنانچه از سوی من هدایتی برای شما آمد، پس کسانی که از هدایتم پیروی کنند نه ترسی بر آنان است و نه اندوهگین شوند.

ترکی

دئه دیق : هامّی ئوز اُردان هبوط ائلیون ، و اُوَخ کی من نَن سوزا ساری هدایت گئل دی ، اُندا هر کیم من ئیم هدایت ئیم نَن تبعیت ( و اطاعت ) ائله دی اُندا اُلاریچون نئه قئورخی اُلار و نئه اُلار محزون اُلال لار.

سوره ی مبارکه ی بقره ؛  آیه ی شریفه 39 :
وَالَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا أُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

فارسی

و[لى] كسانى كه كفر ورزيدند و نشانه‏ هاى ما را دروغ انگاشتند آنانند كه اهل آتشند و در آن ماندگار خواهند بود

ترکی

و اُ کس لر کی کافر اُلدی لار و بیزیم آیه لرئی میزی دآن دی لار ( و تکذیب ائله دی لر ) اُلار « عئوت » اهلی دی لر! اُلار اُردا همّشه لیق قالا جاق لار.

سوره ی مبارکه ی بقره ؛  آیه ی شریفه 40 :
يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَأَوْفُوا بِعَهْدِي أُوفِ بِعَهْدِكُمْ وَإِيَّايَ فَارْهَبُونِ

فارسی

ای بنی اسرائیل! نعمت های مرا که به شما عطا کردم، یاد کنید و به پیمانم [که سفارش به عبادت و ایمان به همه انبیا به ویژه پیامبر اسلام است] وفا کنید تا من هم به پیمان شما [که توقع ثواب وپاداش در برابر عبادت وایمان است] وفا کنم، و [نسبت به پیمان شکنی] فقط از من بترسید.

ترکی

آی بنی اسرائیل ! من ئیم نعمت ( لرئی می ) کی سوزا عطا ائله دیم یاد ائلیون ، و من ئیم « عهد » ئی مئه وفا ائلیون، من دئه سوز ئون عَهد ئوزا وفا ائلیئیم و فقط من نَن اُندا قئورخ ئون.

توضیحات

بنی اسرائیل ؛ اسرائیل لغت دن یعنی الله بنده سی و منظور حضرت یعقوب علیه السلام دی     « بنی »  دئه یعنی نسلی و اوشاق و اولاد لاری دی.

سوره ی مبارکه ی بقره ؛  آیه ی شریفه 41 :
وَآمِنُوا بِمَا أَنْزَلْتُ مُصَدِّقًا لِمَا مَعَكُمْ وَلَا تَكُونُوا أَوَّلَ كَافِرٍ بِهِ وَلَا تَشْتَرُوا بِآيَاتِي ثَمَنًا قَلِيلًا وَإِيَّايَ فَاتَّقُونِ

فارسی

وبه آنچه [بر پیامبر اسلام] نازل کرده ام که تصدیق کننده [تورات وانجیلی] است که با شماست، ایمان آورید و نخستین کافر به آن نباشید [که نسل به نسل پس از شما به پیروی از شما به آن کافر شوند] و آیاتم را [در تورات که اوصاف محمّد و قرآن در آن است، با تغییر دادن و تحریف کردن] به بهایی ناچیز نفروشید، و فقط از من پروا کنید.

ترکی

و بونا کی نازل ائله میش ام ایمان گئتیر ئون ، تصدیق ائلیر اُنی کی سوز ئینان ( تورات و انجیل دئه ) وار دی ، و اُنا اول کافر اُلمیون ! و من ئیم آیه لری می آز قیمت ئی نَن سات میون، و فقط اُندا من نَن تقوا ائلیون. 

سوره ی مبارکه ی بقره ؛  آیه ی شریفه 42 :
وَلَا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُوا الْحَقَّ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ

فارسی

و حق را با باطل مخلوط نکنید [تا تشخیص دادنشان بر مردمِ جویای حق دشوار نشود]، وحق را [که قرآن وپیامبر است] در حالی که می دانید [و می شناسید، از مردم] پنهان نکنید.

ترکی

حق ئی ، باطل ئی نَن مخلوط ائله میون ، و حق ئی کتمان ائله میون ( و گئیز دئد میون ) و سوز بونی بیلیر سوز.